Diabetes

Diabetes mellitus, vaak kortweg diabetes genoemd, is een chronische aandoening waarbij het lichaam de hoeveelheid glucose (suiker) in het bloed niet goed kan reguleren. Glucose is een belangrijke brandstof voor het lichaam, maar om glucose uit het bloed in de cellen te krijgen is insuline nodig. Als je diabetes hebt werkt dit systeem niet goed.

Er zijn verschillende vormen van diabetes, maar ze hebben één ding gemeen: een langdurig verhoogde bloedsuiker die kan leiden tot gezondheidsproblemen als deze niet goed wordt behandeld.

Diabetes type 1

Bij diabetes type 1 maakt het lichaam geen insuline meer aan. Dit is een auto-immuunziekte die vaak op jongere leeftijd ontstaat, maar ook bij volwassenen kan voorkomen. Mensen met type 1 diabetes zijn bijna altijd afhankelijk van insuline.

Diabetes type 2

Diabetes type 2 komt het meest voor. Het lichaam maakt nog wel insuline aan, maar reageert er onvoldoende op (insulineresistentie). Deze vorm ontstaat meestal geleidelijk en hangt vaak samen met erfelijke aanleg, overgewicht, leeftijd en mate van lichaamsbeweging (een tekort aan).

Prediabetes

Prediabetes is een voorstadium van diabetes type 2. De bloedsuiker is verhoogd, maar nog niet hoog genoeg voor de diagnose diabetes. Juist in deze fase is vroeg ingrijpen belangrijk, omdat diabetes vaak nog kan worden voorkomen of uitgesteld. De oorzaak van prediabetes hangt vaak samen met de levensstijl.

Diabetes ontstaat door een verstoring in de balans tussen de aanmaak en werking van insuline en de opname van glucose in de cellen. Bij een langdurig verhoogde bloedsuiker raakt het lichaam langzaam beschadigd. Vaak gebeurt dit zonder duidelijke klachten, waardoor diabetes lange tijd onopgemerkt kan blijven.

Klachten

De symptomen verschillen per persoon en per type diabetes. Veelvoorkomende klachten zijn dorst, vaak moeten plassen en vermoeidheid. Ook onverklaarbaar gewichtsverlies, trage wondgenezig en wazig zien kunnen symptomen van diabetes zijn. Bij milde of beginnende diabetes kunnen klachten volledig ontbreken. De meeste mensen met prediabetes merken er niets van, datzelfde geldt voor type 2 diabetes. Een test is nodig om de aandoening aan te tonen.

Diabetes wordt vastgesteld door middel van bloedonderzoek. Een veelgebruikte meting is HBA1C. Dit is de gemiddelde bloedsuiker over 2 tot 3 maanden. Op basis van deze waarden kan worden vastgesteld of er sprake is van diabetes, prediabetes of een normale bloedsuiker.

Hoe werkt een test?

Testen kan op verschillende manieren. De meest bekende methode is waarschijnlijk met een glucosemeter. Een apparaatje waarmee je thuis eenvoudig zelf je bloedsuiker kunt meten en monitoren. Met een vingerprik wordt een druppeltje bloed afgenomen. Dat druppeltje gaat op een teststrip in een glucosemeter en daarna volgt een resultaat. In Nederland wordt dat uitgedrukt in mmol/L (millimol per liter bloed). Vanaf 7 mmol/L spreken we van diabetes type 2, tussen de 6 en 7 mmol/L is er sprake van prediabetes. Met een glucosemeter test je bloedsuiker op een bepaald moment, dus geen gemiddelde. Een glucosemeter wordt vooral gebruikt door mensen die al weten dat zij diabetes hebben.

Een betrouwbare manier om naar de gemiddelde bloedsuikerwaarde te kijken is door HBA1C te meten. Dit kan met een HBA1C test. Dit wordt uitgedrukt in mmol/mol (millimol geglyceerd hemoglobine per mol totaal hemoglobine). De HbA1c-waarde wordt bepaald met een bloedtest. Een goede analyse verloopt via een (Nederlands) laboratorium. Je kunt de test zelf afnemen, mits de analyse verloopt via een betrouwbaar lab. Het laboratorium analyseert hoeveel hemoglobine is “beplakt” met glucose. Omdat rode bloedcellen gemiddeld ongeveer 120 dagen in je bloed rond circuleren, weerspiegelt dit getal de gemiddelde bloedsuiker van de afgelopen 8 tot 12 weken. Je krijgt dus inzicht in de gemiddelde bloedsuikerwaarde over de afgelopen 2 tot 3 maanden.

In het kort: glucosemeting (mmol/L) is een momentopname, een HbA1c-test (mmol/mol) toont de gemiddelde bloedsuiker over 2 tot 3 maanden aan. Voor screening en risico-inschatting is HbA1c vaak het meest geschikt.

Voor wie is een test op HBA1C nuttig?

Een HBA1C-test is met name bedoeld voor mensen met diabetes. De test is met name nuttig voor mensen met diabetes, met een vermoeden van diabetes en voor mensen met prediabetes. Ook voor mensen zonder diagnose kan deze test waardevolle inzichten geven.

Heb je diabetes type 1 of type 2, dan is HBA1C een belangrijke graadmeter om te zien hoe goed je bloedsuiker gemiddeld onder controle is. De test helpt om het effect van voeding, leefstijl en medicatie over een langere periode te beoordelen.

Prediabetes betekent dat je bloedsuiker verhoogd is, maar (nog) niet hoog genoeg voor de diagnose diabetes. Juist in deze fase is een HBA1C-test zeer waardevol. Een licht verhoogde HBA1C-waarde kan een vroeg waarschuwingssignaal zijn. Met tijdige aanpassingen in leefstijl is het vaak mogelijk om diabetes te voorkomen of uit te stellen.

Een HBA1C-test kan zinvol zijn als je één of meerdere risicofactoren hebt, zoals overgewicht, weinig lichaamsbeweging, diabetes in de familie, hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol of mensen met een leeftijd boven de 45. Een test is geschikt voor iedereen die inzicht wil krijgen in zijn of haar bloedsuiker over de langere termijn – of je nu diabetes hebt, prediabetes vermoedt, of simpelweg risico wilt uitsluiten.

Wat betekenen de resultaten?

HBA1C-waarden worden uitgedrukt in mmol/mol (millimol geglyceerd hemoglobine per mol totaal hemoglobine) of als procenten (%). De richtlijnen zijn:

Streefwaarden kunnen per persoon verschillen, bijvoorbeeld bij oudere volwassenen of bij mensen met een hoger risico op hypoglykemie (te lage bloedsuiker).

Een HBA1C-waarde zegt iets anders dan een glucosemeter-meting of sensor-meting. Dagelijkse metingen tonen wat je bloedsuiker op dat moment is, terwijl HBA1C laat zien hoe je bloedsuiker zich gemiddeld over langere tijd gedraagt. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat je vingerprikwaarden er normaal uitzien, maar dat je HBA1C toch verhoogd is . Vaak door verhoogde suikerpieken na maaltijden die je met losse metingen niet ziet.

Hoe werkt onze test?

Onze Diabetes test bevat een afnameset waarmee je thuis een paar druppels bloed kunt afnemen. Dit doe je met behulp van een veiligheidslancet. Hiermee druk je op de vinger en dan schiet er een dun naaldje uit. Het naaldje gaat door de huid van de vinger (liefst zijkant van ring- of middelvinger). Dit bloed vang je op in het meegeleverde buisje. Het buisje gaat in de sealbag. Vervolgens activeer je de Smart Tag (temperatuursensor). Daarna gaat alles in de retourbox die je opstuurt naar ons laboratorium.  Daar wordt gemeten hoeveel suiker (glucose) is gebonden aan hemoglobine. 

HBA1C (Diabetes)

Testen op HBA1C (gemiddelde bloedsuiker over 2 tot 3 mnd)

€49,95

• Gratis nazorg (door huisarts)
• Analyse in lab, uitslag binnen 48 uur
• Voor 22:59 uur besteld = morgen in huis

Bekijk test

Behandeling

Diabetes vraagt om actie, maar de aanpak verschilt per persoon. Bij prediabetes ligt de nadruk op aanpassing van leefstijl. Denk hierbij aan het aanpassen van voeding en meer bewegen. Medicatie is meestal nog niet nodig, tenzij het risico op diabetes zeer hoog is. Regelmatige controle van HBA1C blijft wel belangrijk. Bij diabetes type 2 is leefstijlaanpassing vaak ook het advies, hoewel er soms ook naar medicatie wordt uitgeweken. Nazorg bestaat uit regelmatige controles, begeleiding en bijsturing. Met de juiste behandeling en goede nazorg is het vaak mogelijk om HBA1C te verlagen en grip te houden op de gezondheid op de lange termijn.

Ben je getest via testalize.me? Dan kan je gratis een consult met onze huisarts aanvragen. Tijdens dit consult kunnen jouw testresultaten worden doorgenomen en kan je vragen stellen over een eventueel vervolgtraject.

Deze tekst is gecontroleerd door:

L. Hoebert

Huisarts in Ederveen. BIG 99020781301. Hoebert is praktijkhoudend huisarts en heeft Leefstijldirect.nu, een kliniek om via online persoonlijk contact te helpen met gezonder leven. Hiermee helpt hij veel diabetici.