Coeliakie

Coeliakie is een chronische auto-immuunziekte waarbij het lichaam gluten – een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, gerst en producten daarvan – als een vijand ziet. Wanneer iemand met coeliakie gluten eet, reageert het immuunsysteem abnormaal en beschadigt het slijmvlies van de dunne darm. Dit kan de opname van voedingsstoffen ernstig verstoren, wat leidt tot tal van klachten en gezondheidsproblemen. 

Coeliakie is een chronische auto-immuunziekte waarbij het lichaam gluten – een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, gerst en producten daarvan – als een vijand ziet. Wanneer iemand met coeliakie gluten eet, reageert het immuunsysteem abnormaal en beschadigt het slijmvlies van de dunne darm. Dit kan de opname van voedingsstoffen ernstig verstoren, wat leidt tot tal van klachten en gezondheidsproblemen. 

Hoe vaak komt het voor?

Coeliakie is geen zeldzame aandoening en komt geregeld voor. In Nederland wordt geschat dat ongeveer 0,5 tot 1 procent van de bevolking coeliakie heeft. Wereldwijd ligt de prevalentie in een vergelijkbaar bereik (ongeveer 0,7 tot 1,4 procent volgens verschillende studies). Veel mensen weten niet dat ze de aandoening hebben. Slechts zo’n 20 tot 30 procent van de mensen met coeliakie krijgt een diagnose. Coeliakie kan op iedere leeftijd ontstaan, van jonge kinderen tot ouderen. Het komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Klachten bij Coeliakie

De klachten kunnen sterk variëren en zijn niet altijd typisch. Sommige mensen merken alleen milde ongemakken, terwijl anderen ernstige gezondheidsproblemen ontwikkelen. Darmklachten zijn een veelgehoorde klacht. Denk aan buikpijn, diarree of juist constipatie en een opgeblazen gevoel. Doordat voedingsstoffen slecht worden opgenomen (door de beschadigde darm) kan er ook bloedarmoede optreden, vermoeidheid en gewichtsverlies.

Coeliakie kan ook klachten veroorzaken buiten de darmen. Denk aan huiduitslag, chronische vermoeidheid en neurologische klachten zoals tintelingen, hoofdpijn of ataxie ( neurologische stoornis). Maar ook onvruchtbaarheid of miskramen behoren tot de risico’s van Coeliakie. Deze extra-intestinale verschijnselen zijn belangrijk om te herkennen, omdat ze soms de eerste aanwijzing zijn van Coeliakie.

Risicogroepen

Coeliakie komt vrij veel voor en iedereen kan het krijgen. Sommige groepen mensen hebben een hoger risico om Coeliakie te ontwikkelen. Denk aan mensen met een eerste-graads familielid met Coeliakie. Zij hebben een hoger risico (ongeveer 1 op 10 kans). De ziekte is genetisch bepaald. Specifieke genen zoals HLA-DQ2 en HLA-DQ8 komen vaak voor bij deze patiënten. 

Coeliakie komt vaker voor bij mensen met diabetes type 1, auto-immuun schildklieraandoeningen, en bij mensen met Down-syndroom of Turner-syndroom. Coeliakie kan dus op elke leeftijd beginnen, zowel bij kinderen en volwassenen, maar het kan soms jarenlang onopgemerkt blijven.  

Waarom testen?

Testen op Coeliakie is belangrijk omdat de ziekte vaak onopgemerkt blijft door atypische klachten of milde symptomen. Een vroege diagnose kan ernstige complicaties voorkomen (zoals botontkalking, bloedarmoede, verminderde vruchtbaarheid of zelfs sommige vormen van kanker). Mensen met risicofactoren of familiegeschiedenis kunnen baat hebben bij screening, zelfs zonder duidelijke darmklachten. 

Diagnostische tests bestaan meestal uit een biopsie van de dunne darm om weefselbeschadiging vast te stellen (de gouden standaard om de diagnose te bevestigen) en bloedonderzoek naar specifieke antistoffen. Dat bloedonderzoek vindt eerst plaats, daarna volgt eventueel een biopt.

Bij een vermoeden van Coeliakie, kun je zelf thuis testen. Onze zelftest bevat alles om thuis zelf bloed af te nemen met behulp van een vingerprik. Er wordt dan gekeken naar antistoffen. Bij Coeliakie worden er namelijk antistoffen tegen gluten gevormd. We onderzoeken het bloed eerst op IgA- antistoffen. Blijkt er sprake te zijn van een IgA-deficiëntie, dan wordt er automatisch getest op IgG-antistoffen.

Hoe werkt onze test?

Onze zelftest bevat een afnameset waarmee je thuis een paar druppels bloed kunt afnemen. Dit doe je met behulp van een veiligheidslancet. Hiermee druk je op de vinger, en dan schiet er een dun naaldje uit. Het naaldje gaat door de huid van de vinger (liefst zijkant van ring-of middelvinger). Dit bloed vang je op in het meegeleverde buisje. Het buisje gaat in de sealbag. Daarna gaat alles in de retourbox. Deze stuur je naar ons laboratorium. Daar wordt gekeken naar antistoffen in het bloed. Bij een IgA deficiëntie wordt anti-tTG IgG uitgevoerd.

Coeliakie

Testen op Totaal Cholesterol, Non-HDL, LDL en Triglyceriden.

€49,95

• Gratis nazorg (door huisarts)
• Analyse in lab, uitslag binnen 48 uur
• Voor 22:59 uur besteld = morgen in huis

Bekijk test

Behandeling

Er is geen medicijn dat Coeliakie geneest, maar de aandoening is wel heel goed te behandelen. Die behandeling is een levenslang strikt glutenvrij dieet. Dit betekent dat alle voedingsmiddelen met tarwe, rogge, gerst (en dus bijvoorbeeld brood, pasta, koekjes) moeten worden vermeden. 

Wanneer iemand met Coeliakie gluten vermijdt, geneest de darm meestal geleidelijk en verminderen de klachten. Ook zullen voedingsstoffen normaal worden opgenomen. Het dieet moet streng en consequent worden gevolgd om schade te voorkomen en complicaties te vermijden. Dit is zeker in het begin heel erg wennen, daarom wordt dan ook vaak een arts of diëtist aangeraden als startpunt.

Ben je getest via testalize.me? Dan kan je gratis een consult met onze huisarts aanvragen. Tijdens dit consult kunnen jouw testresultaten worden doorgenomen en kan je vragen stellen over een eventueel vervolgtraject.

Deze tekst is gecontroleerd door:

L. Hoebert

Huisarts in Ederveen. BIG 99020781301. Hoebert is praktijkhoudend huisarts en heeft Leefstijldirect.nu, een kliniek om via online persoonlijk contact te helpen met gezonder leven. Hiermee helpt hij veel diabetici.